اشـعارعـاشــورایی عاصـــــم زنجـانـی
وبلاگ ادبی شاعر عاشورایی_عاصم زنجانی(طاب ثراه) ----------

 

 

 

سلیمان صباحی بیدگلی، متخلص به صباحی  

 ( قرن دوازدهم)     آرامگاه:اصفهان - بیدگل

 

  ترکیب بند عاشورایی

            (چهارده بند)

      

           بند یکم

 

افتاد شامگه به کنار افق نگون

 خور، چون سر بریده ازین تشت واژگون

افکند چرخ، مغفر زرین و از شفق

 در خون کشید دامن خفتان نیلگون

اجزای روزگار ز بس دید ،انقلاب

 گردید چرخ، بی حرکت، خاک، بی سکون

کند امهات اربعه ز آبای سبعه دل

  گفتی خلل فتاد به ترکیب کاف و نون

آماده قیامت موعود، هر کسی

 کایزد وفا به وعده مگر می کند کنون!

گفتم محرم است و نمود از شفق هلال

 چون ناخنی که غمزده آلایدش به خون

یا گوشواره ای که سپهرش ز گوش عرش

 هر ساله در عزای شه دین کند برون

یا ساغری است پیش لب آورده آفتاب

 بر یاد شاه تشنه لبان کرده سرنگون

                                    جان امیــــــــر بدر و روان شـه حنین

                                    سالار سروران سر ازتن جدا، حسین

 

              بند دوم

 

افتاد رایت صف پیکار کربلا

 لب تشنه صید وادی خونخوار کربلا

آن روز، روز آل نبی تیره شد که تافت

  چون مهر، از سنان سر سردار کربلا

پژمرده غنچه لب گلگونش از عطش

 وز خونش آب خورده خس و خار کربلا

لخت جگر، نواله طفلان بی پدر

 وز آب دیده شربت بیمار کربلا

ماتم فکند رحل اقامت ، دمی که خاست

 بانگ رحیل قافله سالار کربلا

شد کار این جهان ز وی آشفته تا دگر

 در کار آن جهان چه کند کار کربلا

گویم چه گذشت سرگذشت شهیدان که دست چرخ

 از خون نوشته بر در و دیوار کربلا

                               افسانه ای که کس نتواند شنیدنش

                               یا رب بر اهل بیت چه آمد ز دیدنش؟

 

            بند سوم

 

چون شد بساط آل نبی از زمانه طی

 آمد بهار گلشن دین را زمان دی

یثرب به باد رفت، به تعمیر خاک شام

 بطحا خراب شد ، به تمنای ملک ری

سر گشته بانوان حرم گرد شاه دین

 چون دختران نعش به پیرامن جدی

نه مانده غیر او، کسی از یاوران قوم

 نه زنده غیر او کسی از همرهان حی

آمد به سوی مقتل و بر هر که می گذشت

 می شست ز آب دیده غبار از عذار وی

بنهاد رو، به روی برادر، که یا اخا

 در بر کشید تنگ پسر را که یا بنی!

غمگین مباش، آمدمت اینک از قفا

 دل، شاد دار، می رسمت این زمان ز پی

                                آمد به سوی معـــــــرکه آنگه زبان گشاد

                               گفت این حدیث و خون دل از آسمان گشاد:

 

              بند چهارم

 

منسوخ شد مگر به جهان ملت نبی؟

 یا در جهان نماند کس ازامت نبی؟

ما را کشند و یاد کنند از نبی، مگر

 از امت نبی نبود عترت نبی؟

حق نبی چگونه فراموش شد چنین؟

 نگذشته است آن قدر از رحلت نبی

اینک به خون آل نبی رنگ کرده اند

 دستی که بود در گرو بیعت نبی

یارب تو آگهی که رعایت کسی نکرد

 در حق اهل بیت نبی، حرمت نبی

این ظلم را جواب چه گویند روز حشر؟

 بر کوفیان تمام بود حجت نبی

ما را چو نیست دست مکافات، داد ما

 گیرد ز خصم،حکم حق و غیرت نبی

                             بس گفت این حــدیث و جوابش کسی نداد

                             لب تشنه غرق خون شد و آبش کسی نداد

 

                   بند پنجم

 

چون تشنگی عنان ز کف شاه دین گرفت

 از پشت زین قرار به روی زمین گرفت

پس بیحیایی آه – که دستش بریده باد-

 از دست داد دین و سر ازشاه دین گرفت

داغ شهادت علی ایام تازه کرد

 از نو جهان عزای رسول امین گرفت

بر تشت، مجتبی جگر پاره پاره ریخت

 پهلوی حمزه چاک ز مضراب کین گرفت

هم پای پیل ، خاک حرم را به باد داد

 هم اهرمن ز دست سلیمان نگین گرفت

از خاک ، خون ناحق یحیی گرفت جوش

 عیسی ز دار، راه سپهر برین گرفت

گشتند انبیا همه گریان و بوالبشر

 بر چشم تر، ز شرم نبی آستین گرفت

                               کردند پس به نیزه سری را که آفتاب

                               از شــــــرم او نهفت رخ زرد در نقاب

 

                   بند ششم

 

شد بر سر سنان چون سر شاه تاجدار

 افکند آسمان به زمین تاج زرنگار

افلاک را ز سیلی غم، شد کبود روی

 آفاق را ز اشک شفق، سرخ شد کنار

از خیمه ها ز آتش بیداد خصم رفت

چون از درون خیمگیان بر فلک شرار

عریان تن حسین و به تاراج داد چرخ

پیراهنی که فاطمه اش رِشت، پود و تار

نگرفت غیر بند گران دست او کسی

آن ناتوان کز آل عبا ماند یادگار

رُخها به خون خضاب، عروسان اهل بیت

گشتند بی جهاز ، به جمّازه ها سوار

آن یک شکسته خار اسیریش ، در جگر

وین یک نشسته گرد یتیمیش بر عذار

                                 کردند رو به کوفه پس آنگه ز خیمه گاه

                                 وین خیمه کبود ، شــد از آهشان سیاه

 

                بند هفتم

 

چون راهشان به معرکه کربلا فتاد

گردون به فکر سوزش روز جزا فتاد

اجزای چرخ منتظم از یکدگر گسیخت

اعضای خاک متصل از هم جدا فتاد

تابان به نیزه رفت سر سروران ز پیش

جمازه های پردگیان از قفا فتاد

از تندباد حادثه دیدند هر طرف

سروی به سر درآمد و نخلی ز پا فتاد

مانده به هرطرف نگران چشم حسرتی

در جستجوی کشته خود تا کجا فتاد

ناگه نگاه پردگی حجله بتول

بر پاره تن علی مرتضی فتاد

بیخود ، کشید ناله هذا اخی چنان

کز ناله اش بر گنبد گردون صدا فتاد

                                 پس کرد رو به یثرب و از دل کشید آه

                                 نالان به گـریه گفــت ببین یا محمداه:

 

                 بند هشتم

 

این رفته سر به نیزه اعدا، حسین توست

وین مانده بر زمین تن تنها، حسین توست

آین آهوی حرم که تن پاره پاره اش

در خون کشیده دامن صحرا، حسین توست

این پرگشاده مرغ همایون به سوی خلد

کش پر زتیر، رسته بر اعضا ، حسین توست

این سربریده از ستم زال روزگار

کز یاد برده ماتم یحیی، حسین توست

این مهر منکسف که غبار مصیبتش

تاریک کرده چشم مسیحا، حسین توست

این ماه منخسف که برو، ز اشک اهل بیت

گویی گسسته عقد ثریا، حسین توست

این لاله گون عمامه که در خلد بهر او

معجر کبود ساخته زهرا، حسین توست

                            اندک چو کرد دل تهی از شکوه با رسول

                            گیسو گشود و دید ســـــوی مرقد بتول:

 

                بند نهم

 

کای بانوی بهشت، بیا حال ما ببین

ما را به صد هزار بلا مبتلا ببین

در انتظار وعده محشر چه مانده ای؟

بگذر به ما و شور قیامت به پا ببین

بنگر به حال زار جوانان هاشمی

مردانشان شهید و زنان در عزا ببین

آن گلبنی که از دم روح الامین شکفت

خشک از سموم بادیه ی کربلا ببین

آن سینه ای که مخزن علم رسول بود

از شست کین نشانه تیر جفا ببین

آن گردنی که داشت حمایل ز دست تو

چون بسملش بریده ی تیغ جفا ببین

با این جفا نیند پشیمان ، وفا نگر

با این خطا زنند دم از دین، حیا ببین

                               لختی چو داد شرح غم دل به مادرش

                              آورد رو بـــه پیکـــــر پــاک بـــرادرش :

 

                بنددهم

 

کای جان پاک ، بی تو مرا جان به تن دریغ

از تیغ ظلم، کشته تو و زنده من دریغ

عریان چراست این تن بی سر، مگر بُوَد

بر کشتگان آل پیمبر کفن دریغ؟

شیر خدا به خواب خوش و کرده گرگ چرخ

رنگین به خون یوسف من پیرهن دریغ

خشک از سموم حادثه گلزار اهل بیت

خرم ز سبزه دامن ربع و دمن دریغ

آل نبی غریب و به دست ستم اسیر

آل زیاد کامروا در وطن دریغ

کرد آفتاب یثرب و بطحا غروب و تافت

شعری ز شام باز و سهیل از یمن دریغ

غلطان ز تیغ ظلم، سلیمان به خاک و خون

وز خون او حنا به کف اهرمن دریغ

                              گفتـم ز صد یکی به تو حالِ دلِ خراب

                              تا حشر مانَد بر دل من حسرت جواب

 

             بند یازدهم

 

چون بی کسان آل نبی دربدر شدند

در شهر کوفه ناله کنان نوحه گر شدند

سرهای سروران همه بر نیزه و سنان

در پیش روی اهل حرم جلوه گر شدند

از ناله های پردگیان ، ساکنان شهر

جمع از پی نظاره به هر رهگذر شدند

بی شرم امتی که نترسیده از خدا

بر عترت پیمبر خود پرده در شدند

ز اندیشه نظاره ی بیگانه، پرده پوش

از پاره معجری به سر یکدگر شدند

دست از جفا نداشته بر زخم اهل بیت

هر دم نمک فشان به جفای دگر شدند

خود بانی مخالفت و آل مصطفی

در پیش تیر طعنه ی ایشان سپر شدند

                            چندی به کوفه داشت فلک ،تلخکامشان

                            آنگه ز کوفه برد به خــواری به شامشان

 

            بنددوازدهم

 

شد تازه چون مصیبتشان از ورود شام

از شهر شام خاست عیان رستخیز عام

ناکرده فرق آل نبی را ز مشرکان

افتاده اهل شهر در اندیشه های خام

داد این نشان به پردگیی، کاین مرا کنیز

کرد آن طمع به تاجوری، کاین مرا غلام

گفت این به طعنه کاین اسرا را وطن چه شهر؟

گفت آن به خنده سید این قوم را چه نام؟

دادند بر یزید چو عرض سر سران

پرسید ازین میانه حسین علی کدام؟

بردند پیش او سر سالار دهر را

می زد به چوب بر لبش و می کشید جام

گفتا یکی ز محفلیان شرمی ای یزید

می زد همیشه بوسه برین لب، شه انام

                                  کفری چنین و لاف مسلمانی ای یزید؟!!

                                  ننگش ز تو یهـودی و نصرانی ای یزید

 

            بند سیزدهم

 

ترسم دمی که پرسش این ماجرا شود

دامان رحمت از کف مردم رها شود

ترسم که در شفاعت امت به روز حشر

خاموش ازین گناه، لب انبیا شود

ترسم کزین جفا نتواند جفاکشی

در معرض شکایت اهل جفا شود

آه از دمی که سرور لب تشنگان حسین

سرگرم شکوه با سر از تن جدا شود

فریاد ازان زمان که ز بیداد کوفیان

هنگام دادخواهی خیرالنسا شود

باشد که را ز داور محشر امید عفو

چون دادخواه، شافع روز جزا شود

مشکل که تر شود لبی از بحر مغفرت

گرنه شفیع، تشنه لب کربلا شود

                             کی باشد اینکه گرم شود گیر و دار حشر؟

                             تا داد اهــــل بیت دهـــــد کـــردگار حشر

 

         بند چهاردهم

 

یارب بنای عالم ازین پس خراب باد

افلاک را درنگ و زمین را شتاب باد

تا روز دادخواهی آل نبی شود

از پیش چشم، مرتفع این نه حجاب باد

آلوده شد جهان همه از لوث این گناه

دامان خاک، شسته ز طوفان آب باد

برکام اهل بیت نگشتند یک زمان

در مهد چرخ، چشم کواکب به خواب باد

لب تشنه شد شهید، جگر گوشه ی رسول

هرجا که چشمه ایست ، به عالم سراب باد

از نوک نیزه تافت سر آفتاب دین

در پرده ی کسوف، نهان آفتاب باد

آنکو دلش به حسرت آل نبی نسوخت

مرغ دلش بر آتش حسرت کباب باد

در موقف حساب، صباحی چو پا نهاد

جایش به سایه ی عَلَم بوتراب باد

                                کامیدوار نیست به نیروی طاعتی

                                دارد ز اهل بیت، امیـــد شفاعتی




 

 

 محمد شفیع شیرازی متخلص به وصال

 (1197 هجری قمری- شیراز / 1262 هجری قمری- شیراز)          آرامگاه : شیراز -شاهچراغ

 

           ترکیب بند عاشورایی

 

                بند یکم

 

شاهنشهی که کشور دل تختگاه اوست

محنت، سپاه دار و مصیبت، سپاه اوست

آن شاهِ بی رعیت و سردارِ بی سپاه

کاسلام در حمایت و دین در پناهِ اوست

آن سید حجاز، که در کیش اهل راز

کفر است سجده ای که نه بر خاک راه اوست

آن بیکسی که با همه آهن دلی، سنان

بر زخم دل ز طعن سنان، عذرخواه اوست

هر زخم دل، دهانی و پیکان زبان آن

و آن جمله یکزبان به شهادت گواه اوست

گویی: که سقف چرخ چرا شد سیاه رنگ؟

از دور آتشی است که در خیمه گاه اوست

گفتی گناه او چه؟ که شمرش گلو برید

انصاف و رحم وجود و مروت گناه اوست

جز این که شد زیارت او زندگی فزا

دیگر چه چاره بهر غم عمرکاه اوست؟

بر کربلای او نرسد فخر، کعبه را

کان یوسف عزیز امامت، به چاه اوست

                             سـبط نبی، فــروغ ده جرم نیــرین

                             رخشنده آفتاب ســپهر وفا حسین

 

                                                                                      «درحال تكميل ميباشد»

 

 

 




 

  

 

  کمال الدین محمّد وحشی بافقی

  (911 هجری شمسی-بافق/ 961 هجری شمسی- یزد) آرامگاه - یزد

       

    ترکیب بند عاشورایی

                (پنج بند)

  

                  بند یکم

 

روزیست اینکه حادثه کوس بلازده‌ست

کوس بلا به معرکه ی  کربلا زده‌ست

روزیست اینکه دست ستم ، تیشه جفا

بر پای گلبن چمن مصطفا زده‌ست

روزیست اینکه بسته تتق آه اهل بیت

چتر سیاه بر سر آل عبا زده‌ست

روزیست اینکه خشک شد از تاب تشنگی

آن چشمه‌ای که خنده بر آب بقا زده‌ست

روزیست اینکه کشته ی  بیداد کربلا

زانوی داد در حرم کبریا زده‌ست

امروز آن عزاست که چرخ کبود پوش

بر نیل جامه خاصه پی این عزا زده‌ست

امروز ماتمی‌ست که زهرا گشاده موی

بر سر زده ز حسرت و واحسرتا زده‌ست

                                      یعنی محــرم آمد و روز ندامت است

                                      روز ندامت چه ، که روز قیامت است

              

                  بند دوم  

 

روح القدس که پیش لسان فرشته‌هاست

از پیروان مرثیه خوانان کربلاست

این ماتم بزرگ نگنجد در این جهان

آری در آن جهان دگر نیز این عزاست

کرده سیاه حله نور این عزای کیست

خیرالنساء که مردمک چشم مصطفاست

بنگر به نور چشم پیمبر چه می‌کنند

این چشم کوفیان چه بلا چشم بی‌حیاست

یاقوت تشنگی شکند از چه گشت خشک

آن لب که یک ترشح از او چشمه ی  بقاست

بلبـــــــل اگر ز واقعـــه کربلا نگفت

گل را چه واقعست که پیراهنش قباست

از پا فتاده است درخت سعادتی

کزبوستان دهر چو او گلبنی نخاست

                                   شاخ گلی شکست ز بستان مصطفی

                                    کز رنگ و بو فتاد گلســــتان مصطفی

            

                بند سوم

 

ای کوفیان چه شد سخن بیعت حسین

و آن نامه‌ها و آرزوی خدمت حسین

ای قوم بی‌حیا چه شد آن شوق و اشتیاق

آن جد و جهد درطلب حضرت حسین

از نامه‌های شوم شما مسلم عقیل

با خویش کرد خوش الم فرقت حسین

با خود هزار گونه مشقت قرار داد

اول یکی جدا شدن از صحبت حسین

او را به دست اهل مشقت گذاشتید

کو حرمت پیمبر و کو حرمت حسین

ای وای بر شما و به محرومی شما

افتد چو کار با نظر رحمت حسین

دیوان حشر چون شود و آورد بتول

پر خون به پای عرش خدا، کسوت حسین

                                         حالــی شود که پرده ز قهر خدا فتــــد

                                         و ز بیــــــم لــرزه بــر بدن انبیــا فتــــد

 

                بند چهارم

 

یا حضرت رسول حسین تو مضطر است

وی یک تن است و روی زمین پر ز لشکر است

یا حضرت رسول ببین بر حسین خویش

کز هر طرف که می‌نگرد تیغ و خنجر است

یا حضرت رســـــول ، میان مخالفـــــان

بر خاک و خون فتاده ز پشت تکاور است

یا مرتضی ، حسین تو از ضرب دشمنان

بنگر که چون حسین تو بی‌یار و یاور است

هیهات تو کجایی و کو ذوالفقار تو

امروز دست و ضربت تو سخت درخور است

یا حضرت حسن ز جفای ستمگران

جان بر لب برادر با جان برابر است

ای فاطمه یتیم تو خفته‌ست و بر سرش

نی مادر است و نی پدر و نی برادر است

                                زین العباد ماند و کسش همنفس نماند

                                در خیمه غیر پردگیان هیـــچ کس نماند

 

                 بند پنچم

 

یاری نماند و کار ازین و از آن گذشت

آه مخدرات حـــرم ز آسمان گذشت

وا حسرتای تعزیه داران اهــــل بیت

نی از مکان گذشت که از لامکان گذشت

دست ستم قوی شد و بازوی کین گشاد

تیغ آنچنان براند که از استخوان گذشت

یا شاه انس و جان تویی آن کز برای تو

از صد هزار جان و جهان می‌توان گذشت

ای من شهید رشک کسی کز وفای تو

بنهاد پای بر سر جان وز جهان گذشت

جان ها  فدای حر شهید و عقیده‌اش

کازاده وار از سر جان در جهان گذشت

آنرا که رفت و سر به ره به ذوالجناح باخت

این پای مزد بس که به سوی جنان گذشت

                                 وحشی کسی چه دغدغه دارد ز حشر و نشر

                                 کش روز نشـــر با شــهــــدا مــی کننــد حشر

 

                                                *******************




 

 

 جلال الدین همایی متخلص به سنا

(1278 هجری شمسی - اصفهان/ 1359هجری شمسی- تهران)         آرامگاه:اصفهان- تخت فولاد

 

       ترکیب بند عاشورایی

                           (هشت بند)

              

                   بند یکم

 

باز این چه نغمه است که دستان سرای عشق

آهنگ ساز کرده به شور و نوای عشق

آن کاروان کجاست که بانگ دَرایِ او

افکنده است غلغله در نی نوای عشق

شور حسینی است مگر کز ره حجاز

ساز عراق کرده به برگ و نوای عشق

مانا عزیز فاطمه فرزند مصطفی است

کوچ از مدینه کرده سوی کربلای عشق

سوداگر خداست که نقد روان به کف

بگرفته در معامله ی خونبهای عشق

از سر براه دوست دویده است یار صدق

در نی نوای وصل دمیده است نای عشق

با بانگ هو هوالحق و آواز دوست دوست

خوانده به گوش عالمیان ماجرای عشق

                                   از جان و دل نهاده قـــدم در ره بلا

                                   یعنی منم شــــــــهید بیابان کربلا

 

 

                    بند دوم

 

 

از آسمان هلال محرم چو شد برون

رفت از دل زمین و زمان طاقت و سکون

ماه نو آمد از شفق سرخ آشکار

چون خنجر برهنه که افتد به طشت خون

با پیکر خمیده عیان گشت در سپهر

شکل هلال چون رقم حرف حا و نون

بر لوح چرخ با قلم نور این دوحرف

ما را به نام پاک حسین است رهنمون

یعنی که تا قیامت از آن ماجرا که رفت

رمزی بود نوشته بر این چرخ نیلگون

در کربلا چو شد عَلَم شاه دین بلند

گردیده رایت ستم و کفر سر نگون

فریاد از آن ستم که به آل عبا رسید

از شامیان نا کس و از کوفیان دون

                                 ای کوفیان چه فتنه ز نو کرده اید ساز

                                  با آل مصطفی چه جفـــا  کرده اید باز

 

             بند سوم

 

آهنگ کوفه کرد ز یثرب امام دین

نور خدا و شمع هدی ماه راستین

تا دستگاه کفر و ستم سرنگون کند

دست خدا درآمد گویی از آستین

 

                                                                                 «در حال تكميل ميباشد»                           

  ************************

                                                                                                                    




                                                           

                                                                             

 محمّــد امیـــــدی متخلص به عاصـــم

 (1269 هجری شمسی-زنجان/ 1349 هجری شمسی- زنجان)            آرامگاه: زنجان گلزار شهدای پایین

                                     

           ترکیب بند عاشورایی

                   (یکصد بنــدِ پانزده بیتی)

 

                     بند یکم

 

حُسـن اَزل، ز عـارض خـوبـان شـــد آشـکار

زد خـیمه چــون شـهان به دل عاشــقان زار

نـاری ز نــور طلعـت لیـــلی هـــوا گـرفت

زد  شـعله سـوخت خــرمن مجنـون دلفـکار

برقی ز عشـق چهـــره ی شـیرین شـراره زد

در شــکل تیشـه بـر سـر فــرهــاد نامــدار

سکّین عشـق، یوسـف مــصری دو نیـم کرد

بـی حــد ترنـج دل ز زلیخــای بـی شمــار

سـهمی ز قـوس ابـروِ عَــذرا ز شست عشـق

بگشـــود پــر به ســـوی دل وامـــق نـزار

مهـــری ز چــرخ روی ایـازی طلــوع کـرد

فیـــروز روز شـــد شـب محمــود کامــکار

معشــوقه ها اسـت بی عـدد اندر دیار عشـق

زین عاشقان خسـته دلان هسـت صـد هـزار

معشـوق کس ندیـده چـو ذات خـدای عشـق

عاشـق نـدیـده کس چــو حسـین در دیار یار

منسـوخ کـرد عشـق حسـینی هــر عشـق را

حیــــران عشـق او شـــده عشّـــاق روزگار

ســر مسـت جام عشـق ابــد گشـت در ازل

مســتانه مـی شتـا فت ســویِ محفـل نگار

تـا بـرگشــود رحــل فنــا، در کنــار شــط

وانگـه به سـوی شــهر بقـا طرفه بسـت بار

در راه عشق دوست ز هسـتی چنـان گذشـت

شــد نیسـت نیـک نامـیِ نیـکان نیـک کـار

خــود تشـنه کـام تشـنه لبـی بـود، کوفیـان

بسـتند آب را بــه رُخـش از جهـــات چـــار

تا شــد بلنــد نالــه ی اطفــال تشــنه اش

از دشـت کـربـلا به ســوی چـرخ کج مـدار

                       آن نـالـه هــا که از حــرم شــه بلنـــد بـود                      

                       از صـوت بلبــــلان به بـرش دل پسـند بـود

 

                   بند دوم

 

چـون بسته شـد  فـرات  به روی شـهِ حجاز

از هــر طـرف ز کینــه درِ فتنــه گشـت باز

چـوب جفــا به کوس سـتم زد گـروه کیـن

آمــد لـوای عســکر شــیطان در اهتـــزاز

لشــکر به جنبش آمـد و غوغای عام شـــد

جمعی به جـزر و مــدّ و گروهی به ترک و تاز

چـون نقطــه مـاند در وســط آزاد نشــأتین

پـرگـارســان به دوره اش آن بنـــدگـان آز

اعـلان جنـگ داد عمـر سعــد بــی تمیــز

بـر ذات اقـدسی که ز جنـگ اسـت بی نیـاز

از هـای و هـوی لشـکر و آواز کـوس نـای

افتـــاد آل حـق همــه در خـوف جـانگـداز

مهلت گرفت شـه ز ابالیـس خــود پـرسـت

تا خـود کنــد عبـادت معبـــود کـار ســـاز

از یک طـرف جنــود خدا هم کشـیده صف

فـردوســیان ز دوزخیــــان یـافـت امـتیاز

یک فرقـه در تـدارک قتـل خـدای خـویش

یک فرقـه بـا خــدای جهـان بـود گـرمِ راز

یک فرقه بـود مست شراب و غــرور و کبـر

یک فرقه سـر به سـجده و مشـغول بر نماز

یک فرقه با سـرور و فرح ،گرم عیش و نوش

یک فرقـه از تهـاجم غم ها به سـوز و سـاز

قومـی ز بُرد و باخت حـریفــان فکنـده سر

قومـی ز شــوق بـاختـنِ خویش سـر فـراز

قومی به رقص و خنده و قومی زعشق دوست

می ریختند اشــک در آن شـب ز چشـم ناز

قومـی به فکـر غارت و قـومی ز جان و دل

آمــاده  بــر وصــــال رخ یــارِ دلـنـــواز

                                پس شـاه خواست تجـربه از قـوم خود کنـد

                                کشــف ســرائـر از فــــرق نیــک و بـد کنـد

 

                  بند سوم

 

فـرمـود کی کســان من انـدر دیـار عشـق

خونبــار هسـت گردش لیــل و نهار عشـق

اینک رســیده لیــله ی تفــریق جمــع ما

تاریک هسـت بهــــر شــما روزگار عشـق

گـردیـده هــر که همـره مـا فـاش بشنـود

هـم اضـطرار عـاشــق و هـم اختیار عشـق

این سـرزمین که توده ی خاک است در نظر

خونین زَبَـد بـود به یَـم بـی کنـــار عشـق

در این محیط مـوج زنـد خون به سـان آب

گلـگون شـود جزایر و هـم کوهسار عشـق

فـردا دریـن زمینـه گشـائیـم عـرصــه ای

تا امتحـان دهـــد فَــرَس رهســپار عشـق

فـردا شـود گشـاده دریـن خـاک جبهه ای

تا گـردد آشــکار چـو خـور اقتــدار عشـق

فــردا دریـن دیـار بســاطـی مـرتّب اسـت

تا منکشـف شـــود شـرف و افـتخار عشـق

فــردا رســـد ســحاب بلا بـر فـضای مـا

شــمشیر آورد چــو مَـطَـر از بحــار عشـق

فــــردا ز بـرق حـادثه ســـوزد وجــود مـا

هنـگام غــرّش کـره ی رعـد و نـار عشـق

سـرها تگـرگ ســان همـه ریزند بر زمـین

از دوســت و دشمن و ز صغار و کبـار عشـق

بـرداشـتـم زگـــــردن بیــــگانـه بیعتـم

با آشـنای مـاسـت همــه کـار و بار عشـق

بیــگـانـگـان شــونـد جـــدا  از یگانـگان

گیــرند راه خـویش و رونـد از حصـار عشـق

آنـانکـــــه عــاشــــقند نَـدارَنـد ره رونـد

دارنـد عشـــق بر رخ پـروردگـــــار عشـق

                                    آن شـب دمیـد صبـح  ولـی شـام حشر شد

                                    مـرجان خـون ز طـرّه ی خورشـید نشر شد

 

            بند چهارم

 

سـر زد چـو خـور ز خـرگه افلاک بی حجاب

افکنـد میــر شـب به رخ از نـور خـور نـقاب

لبریز شـد ز تشت فلک خون به دشـت وکوه

افتــاد پیکـر و ســـر یحیـی بـه پیـچ و تاب                       

شــد روز لیـک تیــره تر از لیـــله ی دُجــا

گــویـا ز شـــرق هیــچ نـتابـیده آفتـــاب

روزی چنیــن نــدیـــده و نشـنیده روزگــار

روزی چنــان نـداده نشــان چرخ  پر شـتاب

کـرد ابتــدا به جنـگ امیــری ز اهــل کفـر

تا در نهــایه  خانه ی ایمــان شــود خـراب

باریــد تیـــر ز ابـر جفـــا از کمــان ظلـم

از چـار ســو  به جــامعـه ی آل بـوتــراب

افتـاد لــرزه در بـدن مَــریمــان عصــــر

یعنی که اهــل بیت نبـی را شــد اضطراب

آن بانـوان پـرده نشـینــان  نـدیــده جنــگ

دیـدنــد هسـت نـار غــــزایـا در التهـــاب

خـوردند جمـله می زکـف ســاقیــان عشــق

تا صـابـرات گشـته  فــزودنـد صبــر و تـاب

ورنـه بـه مقتضـای طبـیعـت بَـلِ الـوجــــود

بایسـت می شــدنـد عــدم از یـک انــقلاب

گشتنـد کــوه صبــر و تحمّــل یگـان یگـان

آن بانوان که عصمت حـق بـودشــان ثیــاب

آن کـودکـانِ خُــرد و زنـانِ حــریـم عشــق

بـر هــر بـلا و غــم شــده بـودنـد انتخـاب

آن روز بـود  بَــدوِ  غــــم و ابتـــلایشــان

تا حال هست آن همـه غم های بی حســاب

دانـد خــدای کــی سپـری می شــود بــلا

زان بـرگـزیـدگـانِ ســرا پـرده ی نُجـــاب

                                    درد و غــــم و بـلا و گــــرفتـــاری جهــــان

                                   چـون از خداست هسـت تقاضـای عاشـقان

 

               بند پنجم

 

شاهنشهی که عالــم امکــان گـدای اوسـت

صد عرش همچو فرش زمین زیر پـای اوسـت

این سـطح ارض واســعه با ایـن همــه سَعَـه

بنگر چه سان چو محبس تنگ از بـرای اوسـت

بگشـا دو دیـده ی دل و بر بنـــد چشم ســر

وابیـن چـه شـور و ولـولـه در کربلای اوسـت

با صـد شعف گذشـته ز شـادی گـزیـده غــم

با آن که بـودِ هـر دو به تقــدیر و رأی اوسـت

یک سـو صحابه اش همـه در خــون تپیده اند

یک سـو انـین و ولـوله در خیمه هـای اوسـت

آمـاده گشـت اکبــــر خــود را دهـــد فـــدا

در راه آن کسـی که دلــش مبتـــلای اوسـت

بر ســرو قامتش کفـن افکنـــد، اشــاره کـرد

کایـن روز آخـرین و هـم آخـر قبــای اوسـت

بستش بـه ســر عمـــامه ی پیغمبـر  از کـرم

دیدش بـه جلـوه نـور خــدا از لقـــای اوسـت

برداشـت دسـت و عرضه نمــود ای خدای من

این نوجـوان که رحمـت تو خونبهــای اوسـت

در خَلق و خُلق أشـبه نـاس اسـت بر رســـول

حُسـن پیمبّــرت  بـه رُخ حـق نمـای اوسـت

سـازم روانـه اش سـوی این قـوم خود پرسـت

چشـــم اهــالــی حـرمم در قفـــای اوسـت

اکنــون تو باش شاهــد این حـال من فقــط

کانـدر بقــای حــق نظـرم در فنــای اوسـت

گـردد هـــزار مـرتبــه گــر کشـته در رهـت

هـرگـز نه در دلــم اَسَفـی بـر عـزای اوسـت

مالـک بـه اعتبـار و وجــودم وجــود  توسـت

از آنِ توسـت اکبـــر و هــر چه ورای اوسـت

                                      پس سوی رزمگـه علی اکبـر روانه شــد

                                      بـیگـانه محــــو حُسـن رخ آن یگـانه شــد

 

                    بندششم

 

گفـت ای گــروه بــی خبـــران از مــقام ما

هیـن بشنــوید کلمــه ی معجـــز نـظـام ما

مـا  اهــل بیـت صـدق و صـــفا و کـرامتیم

عصمـت قعـــود مـاسـت و طهارت قیـا م ما

مـا خـاصّ بـر نبــــوّت هــم بــر ولایتیـم

بایسـت در امـــور رســـد اذن عــــــام ما

مـاخــانـــدان حضــرت خـتـم رســالتیــم

تبلیــغ امـــر قـــادر سبحــان پیـــــام مـا

قـــرآن تمـــام آیـه بـه آیـه نـزول گشـت

در شــأن مـا و مکــــرمـت احتــــرام مـا

بـی شک مــرام حضـرت قرآن ولای ماست

هم هسـت  حکـم  اقــدس قــرآن مـرام ما

مـا بـرگـزیــدگـان خـــداونـد اکبــــریـم

اعلان رحمتش شــــده امضـــا بـه نـام ما 

بـاطـل نیــافـت راه  و نیـابـد به ســوی ما

مـا عینِ حــق ّ و حــق بـود عینِ کــلام ما 

مـا بـذل جـان کنیم در اثبــات حــق مـدام

در نفــی بـاطـل اسـت کنــــون اهتمـام ما 

جز عشــق روی حضـرت معشوق در جــهان

بر هیــچ خشــک و تـر، نبـــود اعتصـام ما 

مـن پـور حـجة اللّهــم ای زادگــان کفـــر

بـاب مــن اسـت در ره ایمـــان امـــــام ما

دارم  شنــاسنــامـه شــناســید هیــن مــرا

آن باشـد ایـن عمــامـه ی خیــــرالانـام ما

هـم نـام  جـدّ خـود علـی ابن الحسـین منـم

با من خوش است روز و شب و صبح و شام ما

یـوسـف عـزیـز مصر شـد و مـن عزیـز کون

یعقوب مــن بـود شـــــه ذوالاحتشـــام مـا

                                     آن مظهـــــر کمـــــال حسـینیّه  بــی درنـگ

                                     فـارغ شــد از تکلّم و  مشغول شـد به جنـگ

 

                 بند هفتم

 

جنگي ظهور كرد از آن شبه مصطفي

كامد به ياد لشـــــگريان،جنگ مرتضي

ميريخت همچو برگ خزان دست و پا و سر

از آن گــروه بي ســــر و بي پا و بي وفــا

                          .

                          .

                          .

                          .

                          .

                                      آري گذشتن از ســر و جـان كار عاشق است

                                      چون جان و سر به ره بُت و زنّار عاشق است

                                                                                                                                                                                                                                           

               

                                                        « درحال تكميل است »

                                                   ********************

                      




 

 

ميرزا محمدتقي مامقاني ملقب به حجة الاسلام نيّر تبريزي

(وفات 1297 هجري شمسي-تبريز)   آرامگاه: نجف الاشرف- وادي السلام

 

 

ترکیب بند عاشورایی

(سی و چهار بند)

 

بند یکم

 

چون كرد خور ز توسن زرين تهي ركاب

افتـــاد در ثوابت و ســـياره انقـــــلاب

غارتگران شام به يغما گشود دست

بگسيخت از سرادق زر تار خور، طناب

كرد از مجره چاك، فلك پرده ي شكيب

باريد از ستاره به رخساره خون خضاب

كردند سر ز پرده برون دختران نعش

با گيسوي بريده، سراسيمه، بي نقاب

گفتي شكسته مجمر گردون و از شفق

آتش گرفته دامن اين نيلگون قباب

از كله ي شفق، به درآورده سر، هلال

چون كودكي تپيده به خون در كنار آب

يا گوشواره اي كه به يغما كشيده خصم

بيرون ز گوش پرده نشيني چو آفتاب

يا گشته زين توسن شاهنشهي نگون

برگشته بي سوار سوي خيمه باشتاب

                                             گفتم مگر قيامت موعود اعظم است

                                              آمد ندا ز عرش كه ماه محــرم است

 

بند دوم

گلگون سوار وادي خونخوار كربلا

بي سر فتاده در صف پيكار كربلا

چشم فلک نشسته زخون شفق هنوز

از دود خیمه های نگون سار کربلا

فرياد بانوان سراپرده ي عفاف

 آيد هنوز از در و ديوار كربلا

بر چرخ مي رود ز فراز سنان هنوز

صوت تلاوت سر سردار كربلا

سيارگان دشت بلا، بسته بار شام

در خواب رفته قافله سالار كربلا

شد يوسف عزيز به زندان غم اسير

درهم شكست، رونق بازار كربلا

بس گل كه برد بهر خسي تحفه سوي شام

گلچين روزگار ز گلزار كربلا

فریاد از آن زمان که سپاه عدو چو سیل

آورد رو به خیمه ی سالار کربلا

                                                                    مهلت گرفت آن شب از آن قوم بی حجاب

                                                                    پس شــــــد به برج سعد درخشنده آفتاب

 

بند سوم


گفت: ای گروه هر که ندارد هوای ما

سر گیرد و برون رود از کربلای ما

ناداده تن به خواری و ناکرده ترک سر

نتوان نهاد پای به خلوت­ سرای ما

تا دست و رو نشست به خون می نیافت کس

راه طواف بر حرم کبریای ما

این عرصه نیست جلوه گه روبه و گراز

شیرافکن است بادیه ی ابتلای ما

همراز  بزم ما نبوَد طالبان جاه

بیگانه باید از دو جهان آشنای ما

برگردد آن­که با هوس کشور آمده

سر ناورد به افسر شاهی گدای ما

ما را هوای سلطنت مُلک دیگر است

کاین عرصه نیست در خور فرّ همای ما

یزدان ذوالجلال به خلوت سرای قدس

آراسته است بزم ضیافت برای ما

                                       برگشت هر که طاقت تیــــر و سنان نداشت

                                       چون شاه تشنه کار به شمر و سَنان نداشت

 

بند چهارم

 

چون سر زد از سرادق جلباب نيلگون

صبح قيامتي نتوان گفتنش كه چون

صبحي ولي چو شام ستمديدگان سياه

روزي ولي چو روز دل افسردگان زبون
 
ترک فلک ز جیش شب از بس برید سر

لبریز شد ز خون شفق طشت آبگون

گفتی ز هم گسیخته آشوب رستخیز

شیرازه ی صحیفه ی اوراق کاف و نون

آسیه سر، نمود رخ از پرده ی شفق

خور چون سر بریده ی یحیی ز طشت خون

لیلای شب دریده گریبان ، بریده مو

بگرفت راه بادیه زین خرگه نگون

دست فلک نمود گریبان صبح چاک

بارید از ستاره به بر اشک لاله گون

افتاد شور و غلغله در طاق نه رواق

چون آفتاب دین قدم از خیمه زد برون

                                               گردون به کف ز پرده ی نیلی علم گرفت

                                               روح الامین رکاب شه جم خـــــدم گرفت

 

بند پنجم

 

شد آفتاب دین چو روان سوی رزمگاه

از دود آه پردگیان شد جهان سیاه

در خون و خاک خفته همه یاوران قوم

وز خیل اشک و آه ز پی یک جهان سپاه

سرگشته بانوان سراپرده ی عفاف

زد حلقه گرد او همه چون هاله گرد ماه

آن سرزنان به ناله، که شد حال ما زبون

وین موکنان به گریه، که شد روز ما تباه

پس با دل شکسته جگرگوشه ی بتول

از دل کشید ناله و افغان که یا اخاه

لختی عنان بدار که گردم به دور تو

وز پات زآب دیده نشانم غبار راه

من یک تن غریبم و دشتی پر از هراس

وین پرشکستگان ستمدیده بی پناه

گفتم تو درد من به نگاهی دوا کنی

رفتی و ماند در دلم آن حسرت نگاه

                                          چون شاه تشنه داد تسـلی بر اهلیت

                                           برتافت سوی لشكر عدوان سر کمیت

 

بند ششم

 

استاد در برابر آن لشکر عبوس

چون شاه نیمروز بر آن اشهب شموس

گفت ای گروه هین منم آن نور حق کزو

تابیده بر سجنجل صبح ازل، عکوس

بر درگه جلال من ارواح انبیا

بنهاد بر سجود سر از بهر خاکبوس

مرسل منم به آدم و آدم مرا رسول

سایس منم به عالم و عالم مرا مسوس

سلطان چرخ را که مدار جهان بر اوست

من داده ام جلوس بر این تخت آبنوس

در عرصه گاه حسن که ز برق شهاب تیر

دیو فلک گزد ز تحیّر لب فسوس

گردد ز خون بسیط زمین معدن عقیق

گیرد ز گرد، روی هوا رنگ سندروس

افتد ز بیم لرزه بر ارکان کن فکان

آرم چو حیدرانه بر اورنگ زین جلوس

بر خاک پای توسن گردون مسیر من

ناکرده تیغ راست سجود آورد رئوس

لیکن نموده شوق لقای حریم دوست

سیرم ز زندگانی این دهر چاپلوس

نی طالب حجازم و نی مایل عراق

نی در هوای شامم و نی در خیال طوس

تسلیم حکم عهد ازل را چه احتیاج

غوغای عام و جنبش لشکر، غریو کوس

                                                 در کار عشق حاجت تیــــر و خــدنگ نیست

                                                 آنجا که دوست جان طلبد جای جنگ نیست

 

بند هفتم

 

لختی نمود با سپه کینه زین خطاب

جز تیر جان شکار ندادش کسی جواب

از غنچه های زخم تن نازنین او

آراست گلشنی فلک، اما نداد آب

بالله که جز دهان نبی آبخور نداشت

گردون گلی که چید ز بستان بوتراب

چون پر گشود در تن او تیر جان شکار

با مرغ جان نمود به صد ذوق دل خطاب

پیک پیام دوست به در حلقه می زند

ای جان بر لب آمده، لختی به در شتاب

چون تیر کین عنان قرارش ز کف ربود

کرد از سمند بادیه پیما، تهی رکاب

آمد ندا ز پرده ی غیبش به گوش جان

کای داده آب ، نخل بلا را ز خون ناب

مقصود ما ز خلق جهان جلوه ی تو بود

بعد از تو خاک بر سر این عالم خراب

                                              گــــر سفلگان به بستر خــون داد جــای تو

                                              خوش باش و غم مخور که منم خونبهای تو

 

بند هشتم

 

تیری که بر دل شه گلگون قبا رسید

اندر نجف به مرقد شیر خدا رسید

چون در نجف ز سینه ی شیر خدا گذشت

اندر مدینه بر جگر مصطفی رسید

زآن پس که پرده ی جگر مصطفی درید

داند خدا که چون شد از آن پس کجا رسید

هر ناوک بلا که فلک در کمان نهاد

 پر بست و بر هدف، همه در کربلا رسید

یکباره از فلاخن آن دشت کینه خاست

آن سنگ های طعنه که بر انبیا رسید

با خیل عاشقان چو در آن دشت پا نهاد

قربانی خلیل به کوه منا رسید

آراست گلشنی ز جوانان گلعذار

آبش نداده باد خزان از قفا رسید

از تشنگی ز پا چو درآمد به سر دوید

چون بر وفای عهد الستش ندا رسید

                                              از پشت زین قـدم چو به روی زمین نهاد

                                               افتاد و سر به سجده ی جان آفرین نهاد

 

بند نهم

 

گفت ای حبیب دادگر ای کردگار من

امروز بود در همه عمر انتظار من

این خنجر کشیده و این حنجر حسین

سر کو نه بهر توست نیاید به کار من

گو تارهای طره ی اکبر به باد رو

تا یاد توست مونس شبهای تار من

گو بر سر عروس شهادت نثار شو

درّی که بود پرورشش در کنار من

خضر ار ز جوی شیر چشید آب زندگی

خون است آب زندگی جویبار من

عیسی اگر ز دار بلا زنده برد جان

این نقد جان به دست، سر نیزه دار من

در گلشن جنان به خلیل ای صبا بگو

بگذر به کربلا و ببین لاله زار من

در خاک و خون به جای ذبیح منای خوی

بین نوجوان سرو قد و گلعذار من

                                         پس دختر عقیله ی ناموس کردگار

                                          نالان ز خیمه تاخت به میدان کارزار

 

بند دهم

 

کای رایت هدی تو چرا سرنگون شدی

در موج خون چگونه فتادی و چون شدی

ای دست حق که علت ایجاد عالمی

علت چه شد که در کف دونان زبون شدی

امروز در ممالک جان دست، دست توست

الله! چگونه دستخوش خصم دون شدی

کاش آن زمان که خصم به روی تو بست آب

این خاکدان غم همه دریای خون شدی

ای چرخ کج مدار کمانت شکسته باد

زین تیرها که بر تن او رهنمون شدی

آن سینه ای که پرده ی اسرار غیب بود

ای تیر چون تو محرم راز درون شدی

گشتی به کام دشمن و کشتی به خیره دوست

ای گردش فلک تو چرا واژگون شدی

ای خور چو شد به نیزه سر ماه مشرقین

شرمت نشد که باز ز مشرق برون شدی

                                               ای چرخ سفله، داد از این دور واژگون

                                                عرش خدای ذوالمنن و پای شمر دون

 

بند یازدهم

 

چون شاه تشنه ظلمت ناسوت کرد طی

بر آب زندگانی جاوید برد پی

در راه حق، فنا به بقا کرد اختیار

تا گشت وجه باقی حق بعد، کلّ شیء

زد پا به هر چه جز وی و سر داد و شد روان

تا کوی دوست بر اثر کشتگان حی

چون گشت جلوه گر سر او بر سر سنان

شد پر نوای زمزمه ی طور، نای و نی

شور از عراق گشت بلند آن چنان که برد

کافر دلان ز یاد، تمنای ملک ری

پاشید آن قلاده ی درهای شاهوار

از هم چو برگ های خزان از سموم دی

گفتی رها نمود ز کف دختران نعش

از انقلاب دور فلک دامن جدی

آن یک نهاد رو سوی میدان که یا ابا

وان یک کشید در حرم افغان که یا اخی

                                                        رفتی و یافت بی تو به ما روزگار دست

                                                        ای دست داد حق ز گریبـان برآر دست

 

بند دوازدهم

 

آه از دمی که از ستم چرخ کج مدار

آتش گرفت خیمه و بر باد شد دیار

بانگ رحیل غلغله در کاروان فکند

شد بانوان پرده ی عصمت شترسوار

خور شد فرو به مغرب و تابنده اختران

بستند بار شام قطار از پی قطار

غارتگران کوفه ز شاهنشه حجاز

نگذاشتند درّ یتیمی به گنج بار

گردون به درنثاری بزم خدیو شام

عقدی به رشته بست ز درهای شاهوار

گنجینه های گوهر یکدانه شد نهان

از حلقه های سلسله در آهنین حصار

آمد به لرزه عرش ز فریاد اهلبیت (ع)

در قتلگه چو قافله ی غم فکند بار

ناگه فتاده دید جگر گوشه ی رسول

نعشی به خون تپیده به میدان کارزار

                                                   پس دست حسرت آن شرف دوده ی بتول

                                                    بر سر نهـــاده گفت: جـزاک الله ای رسول

 

بند سیزدهم

 

این گوهر به خون شده غلتان حسین توست

وین کشتی شکسته ز طوفان حسین توست

این یوسفی که بر تن خود کرده پیرهن

از تار زلف های پریشان حسین توست

این از غبار تیره ی هامون نهفته رو

در پرده آفتاب درخشان حسین توست

این خضر تشنه کام که سرچشمه ی حیات

بدرود کرده  با لب عطشان حسین توست

این پیکری که کرده نسیمش کفن به بر

از پرنیان ریگ بیابان حسین توست

این لاله ی شکفته که زهرا ز داغ او

چون گل نموده چاک گریبان حسین توست

این شمع کشته از اثر تندباد جور

کش بی چراغ مانده شبستان حسین توست

این شاهباز اوج سعادت که کرده باز

شهپر به سوی عرش ز پیکان حسین توست

                                             آنگه ز جــور دور فلک با دل غمیـــن

                                             رو در بقیع کرد که ای مام بی قرین

 

بند چهاردهم

 

داد آسمان به باد ستم خانمان من

تا از کدام بادیه پرسی نشان من

دور از تو از تطاول گلچین روزگار

شد آشیان زاغ و زغن گلستان من

گردون به انتقام قتیلان روز بدر

نگذاشت یک ستاره به هفت آسمان من

زد آتشی به پرده ی ناموس من فلک

کآید هنوز دود وی از استخوان من

بیخود در این چمن نکشم ناله های زار

آن طایرم که سوخت فلک آشیان من

آن سرو قامتی که تو دیدی، ز غم خمید

دیدی که چون کشید غم آخر کمان من؟

رفت آنکه بود بر سرم آن سایه ی همای

شد دست خاک بیز کنون، سایبان من

گفتم ز صد یکی به تو از حال کوفه، باش

کز بارگاه شام برآید فغان من

                                                 پس رو به سوی پیکر آن محتشم گرفت

                                                  گفت این حدیث، طاقت اهل حرم گرفت

 

بند پانزدهم

 

اندر جهان عیان شده غوغای رستخیز

ای قامت تو شور قیامت به پای خیز

زینب برت "بضاعه مزجاه" جان به کف

آورده با ترانه ی "یا ایها العزیز"

هر کس به مقصدی ره صحرا گرفته پیش

من روی در تو و دگران روی در حجیز

بگشا ز خواب دیده و بنگر که از عراق

چونم به شام می برد این قوم بی تمیز

محمل شکسته، ناله حدی، ساربان سنان

ره بی کران و بند گران، ناقه بی جهیز

خرگاه، دود آه و نقابم، غبار راه

چتر، آستین و معجر سر، دست خاک بیز

گاهم به طعن نیزه به زانو سر حجاب

گاهم ز تازیانه به سر دست احتریز

یک کارزار دشمن و من یک تن غریب

تو خفته خوش به بستر و این دشت، فتنه خیز

                                                      گفتــم دوصـــد حـــدیث و نـدادی مرا جواب

                                                       معذوری ای ز تیر جفا خسته خوش بخواب

 

بند شانزدهم

 

ای چرخ سفله تیر تو را صید کم نبود

گیرم عزیز فاطمه صید حرم نبود

حلقی که بوسه گاه نبی بود روز و شب

جای سنان و خنجر اهل ستم نبود

انگشت او به خیره بریدی پی نگین

دیوی سزای سلطنت ملک جم نبود

کی هیچ سفله بست به مهمان خوانده آب؟

گیرم تو را سجیه ی اهل کرم نبود

داغ غمی کز او جگر کوه آب شد

بیمار را تحمل آن داغ غم نبود

پای سریر زاده ی هند و سر حسین؟

در کیش کفر، سفله چنین محترم نبود!

ای زاده ی زیاد که دین از تو شد به باد

آن خیمه های سوخته، بیت الصنم نبود

                                         آتش به پرده ی حــرم کبـــریا زدی

                                           دستت بریده باد نشان بر خطا زدی

 

بند هفدهم

 

زین غم که آه اهل زمین زآسمان گذشت

با عترت رسول ندانم چسان گذشت

در حیرتم که آب چرا خون نشد چو نیل

زآن تشنه ای که بر لب آب روان گذشت

آورد خنجر آب زلالش ولی دریغ

کآب از گلو نرفته فرو، از جهان گذشت

شد آسمان ز کرده پیمان در این عمل

لیک آن زمان که تیر خطا از کمان گذشت

الله چه شعله بود که انگیخت آسمان

کز وی کبوتران حرم زآشیان گذشت

در موقفی که عرض صواب و خطا کنند

کاری نکرده چرخ که از وی توان گذشت

خاموش نیّراکه زبان سوخت خامه را

خون شد مداد و قصه ز شرح و بیان گذشت

                                                فیروز بخت من، نهـــد از سر خط قبول

                                                 بر دفتر چکامه ی من، بضعه ی رسول

 

بند هیجدهم

 

چون تیر عشق جا به کمان بلا کند

اول نشست بر دل اهل ولا کند

در حیرت اند خیره سران از چه عشق دوست

احباب را به بند بلا مبتلا کند

بیگانه را تحمل باز نیاز نیست

معشوق ناز خود همه بر آشنا کند

تن پرور از کجا و تمنای وصل دوست

دردی ندارد او که طبیبش دوا کند

آن را که نیست شور حسینی به سر ز عشق

با دوست کی معامله ی کربلا کند

یکباره پشت پا به سر ماسوا زند

تا زان میان از این همه خود را سوا کند

آری کسی که کشته ی او این بود، سزاست

خود را اگر به کشته ی خود خون بها کند

                                        بالله اگر نبــــود خدا خون بهای او

                                         عالم نبــــود در خور نعلین پای او

 

بند نوزدهم

 

عنقای قاف را هوس آشیانه بود

غوغای نینوا همه در ره بهانه بود

جایی که خورده بود می، آنجا نهاد سر

دردی کشی که مست شراب شبانه بود

یکباره سوخت زآتش غیرت هوای عشق

موهوم پرده ای اگر اندر میانه بود

در یک طبق به جلوه ی جانان نثار کرد

هر درّ شاهوار کش اندر خزانه بود

نآمد به جز نوای حسینی به پرده راست

روزی که در حریم الست این ترانه بود

بالله که جا نداشت به جز نی نشان دراو

آن سینه ای که تیر بلا را نشانه بود

کوری نظاره کن که شکستند کوفیان

آیینه ای که مظهر حسن یگانه بود

                                                  نی، نی که وجه باقی حق را هلاک نیست

                                                  صــورت به جاست آینه گر رفت باک نیست

 

بند بیستم

 

ای خرگه عزای تو این طارم کبود

لبریز خون ز داغ تو پیمانه ی وجود

وی هر ستاره قطره ی خونی که علویان

در ماتم تو ریخته از دیدگان فرود

گریه است بر تو هر چه نوازنده را نواست

ناله است بی تو هر چه سراینده را سرود

تنها نه خاکیان به عزای تو اشکریز

ماتم سراست بهر تو از غیب تا شهود

از خون تشنگان تو صحرای ماریه

باغی و سنبلش همه گیسوی مشک سود

کی بر سنان تلاوت قران کند سری

بیدار ملک کهف تویی دیگران رقود

نشگفت اگر برند تو را سجده سروران

ای داده سر به طاعت معبود در سجود

                                                پایان ســــیر بنـــدگی آمـد ســــجود تو

                                                 برگیر سر که او همه خود شد وجود تو

 

بند بیست و یکم

 

 

ثاراللهی که سرّ اناالحق نشان دهد

 دنیا نگر که در دل خونش مکان دهد

وآن سر که سرّ نقطه ی طغرای بسمله است

کورانه جاش بر سر میم سنان دهد

عیسی دمی که جسم جهان را حیات ازوست

الله چسان رواست که لب تشنه جان دهد؟

چرخ دنی نگر که پی قتل یک تنی

هرچ آیدش به دست به تیر و کمان دهد

نفس اللهی که هر زمن او را به کوی وصل

هاتف ندای "ارجعی" از لامکان دهد

ای چرخ سفله، باش که بهر لقای دوست

تاج و نگین به دشمن دین رایگان دهد

آن طایری که ذروه ی لاهوت جای اوست

کی دل بر آشیانه ی این خاکدان دهد؟

                                                    مقتول عشق فارغ از این تیره گلخن است

                                                     کآن شاهبــــاز را به دل شه نشیمن است

 

بند بیست و دوم

 

دانی چه روز دختر زهرا اسیر شد؟

روزی که طرح بیعت منّا امیر شد

واحسرتا که ماهی بحر محیط غیب

نمرود کفر را هدف نوک تیر شد

باد اجل بساط سلیمان فرو نوشت

دیو شریر وارث تاج و سریر شد

مولود شیرخواره ی حجر بتول را

پیکان تیر حرمله پستان شیر شد

از دور خویش سیر نشد تا نه چرخ پیر

از خون حنجر شه لب تشنه سیر شد

در حیرتم که شیر خدا چون به خاک خفت

آن دم که آهوان حرم دستگیر شد

زنجیر کین و گردن سجاد ای عجب!

روباه چرخ بین که چسان شیرگیر شد

                                       تغییری ای سپهر که بس واژگونه ای

                                       شـور قیامت از حــرکاتت نمــــونه ای

 

*******************

                                                                                                        « در حال تكميل ميباشد»




       

                                                                                                                                        كمال الدين علي محتشم کاشانی     

(905 هجری قمری- کاشان / 996 هجری قمری -کاشان)     آرامگاه: کاشان- محله ی محتشم

 

      ترکیب بند عاشورایی

                         (دوازده بند)

               

                     بند یکم

 

باز این چه شورش است که در خلق عالم است

باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است

باز این چه رستخیز عظیم است کز زمین

بی نفخ صور خاسته تا عرش اعظم است

این صبح تیره باز دمید از کجا کزو

کار جهان و خلق جهان جمله در هم است

گویا طلوع می کند از مغرب آفتاب

کاشوب در تمامی ذرات عالم است

گر خوانمش قیامت دنیا بعید نیست

این رستخیز عام که نامش محرم است

در بارگاه قدس که جای ملال نیست

سرهای قدسیان همه بر زانوی غم است

جن و ملک بر آدمیان نوحه می کنند

گویا عزای اشرف اولاد آدم است

                          خورشید آسمان و زمین نور مشرقین

                          پرورده ی کنـــار رســـول خدا حسین

 

                    بند دوم

 

کشتی شکست خورده ی طوفان کربلا

در خاک و خون طپیده ي میدان کربلا

گر چشم روزگار به رو زار می گریست

خون می گذشت از سر ایوان کربلا

نگرفت دست دهر گلابی به غیر اشک

زآن گل که شد شکفته به بستان کربلا

از آب هم مضایقه کردند کوفیان

خوش داشتند حرمت مهمان کربلا

بودند دیو و دد همه سیراب و می مکند

خاتم ز قحط آب سلیمان کربلا

زان تشنگان هنوز به عیوق می رسد

فریاد العطش ز بیابان کربلا

آه از دمی که لشگر اعدا نکرد شرم

کردند رو به خیمه ی سلطان کربلا                       

                          آن دم فلک بر آتش غیـــرت سپند شد                  

                          کز خوف خصم در حرم افغان بلند شد


                بند سوم


کاش آن زمان سرادق گردون نگون شدی

وین خرگه بلند ستون بیستون شدی

کاش آن زمان درآمدی از کوه تا به کوه

سیل سیه که روی زمین قیرگون شدی

کاش آن زمان ز آه جهان سوز اهل بیت

یک شعله ی برق خرمن گردون دون شدی

کاش آن زمان که این حرکت کرد آسمان

سیماب وار گوی زمین بی سکون شدی

کاش آن زمان که پیکر او شد درون خاک

جان جهانیان همه از تن برون شدی

کاش آن زمان که کشتی آل نبی شکست

عالم تمام غرقه دریای خون شدی

آن انتقام گر نفتادی به روز حشر

با این عمل معامله ی دهر چون شد                        

                             آل نبـی چــــو دســت تظلـــم برآورند                          

                             ارکـان عـــرش را بــه تلاطـــم درآورند


               بند چهارم


برخوان غم چو عالمیان را صلا زدند

اول صلا به سلسله ی انبیا زدند

نوبت به اولیا چو رسید آسمان طپید

زان ضربتی که بر سر شیر خدا زدند

آن در که جبرئیل امین بود خادمش

اهل ستم به پهلوی خیرالنسا زدند

بس آتشی ز اخگر الماس ریزه ها

افروختند و در حسن مجتبی زدند

وانگه سرادقی که ملک مجرمش نبود

کندند از مدینه و در کربلا زدند

وز تیشه ی ستیزه در آن دشت کوفیان

بس نخلها ز گلشن آل عبا زدند

پس ضربتی کزان جگر مصطفی درید

بر حلق تشنه ی خلف مرتضی زدند

اهل حرم دریده گریبان گشوده مو

فــــریاد بر در حــــرم کبـــــریا زدند                        

                              روح الامین نهاده به زانو ســـر حجاب                 

                              تاریک شــد ز دیـدن آن چشـــم آفتاب


                  بند پنجم


چون خون ز حلق تشنه ی او بر زمین رسید

جوش از زمین به ذروه عرش برین رسید

نزدیک شد که خانه ی ایمان شود خراب

از بس شکستها که به ارکان دین رسید

نخل بلند او چو خسان بر زمین زدند

طوفان به آسمان ز غبار زمین رسید

باد آن غبار چون به مزار نبی رساند

گرد از مدینه بر فلک هفتمین رسید

یکباره جامه در خم گردون به نیل زد

چون این خبر به عیسی گردون نشین رسید

پر شد فلک ز غلغله چون نوبت خروش

از انبیا به حضرت روح الامین رسید

کرد این خیال وهم غلط که ارکان غبار

تا دامن جلال جهان آفرین رسید                         

                              هست از ملال گــرچه بری ذات ذوالجلال                         

                              او در دلست و هیـچ دلی نیست بی ملال

 

               بند ششم


ترسم جزای قاتل او چون رقم زنند

یک باره بر جریده ی رحمت قلم زنند

ترسم کزین گناه شفیعان روز حشر

دارند شرم کز گنه خلق دم زنند

دست عتاب حق به در آید ز آستین

چون اهل بیت دست در اهل ستم زنند

آه از دمی که با کفن خون چکان ز خاک

آل علی چو شعله ی آتش علم زنند

فریاد از آن زمان که جوانان اهل بیت

گلگون کفن به عرصه ی محشر قدم زنند

جمعی که زد بهم صفشان شور کربلا

در حشر صف زنان صف محشر به هم زنند

از صاحب حرم چه توقع کنند باز

آن ناکسان که تیغ به صید حرم زنند                      

                                پس بر سنان کنند سری را که جبرئیل                       

                                شوید غبــار گیسویش از آب سلسبیل


               بند هفتم


روزی که شد به نیزه سر آن بزرگوار

خورشید سر برهنه برآمد ز کوهسار

موجی به جنبش آمد و برخاست کوه

ابری به بارش آمد و بگریست زار زار

گفتی تمام زلزله شد خاک مطمئن

گفتی فتاد از حرکت چرخ بی‌قرار

عرش آن زمان به لرزه درآمد که چرخ پیر

افتاد در گمان که قیامت شد آشکار

آن خیمه‌ای که گیسوی حورش طناب بود

شد سرنگون ز باد مخالف حباب وار

جمعی که پاس محملشان داشت جبرئیل

گشتند بی‌عماری محمل شتر سوار

با آن که سر زد آن عمل از امت نبی

روح‌الامین ز روح نبی گشت شرمسار                          

                              وانگه ز کوفه خیل الم رو به شام کرد                          

                               نوعی که عقـل گفت قیامت قیام کرد


               بند هشتم


بر حربگاه چون ره آن کاروان فتاد

شور و نشور واهمه را در گمان فتاد

هم بانگ نوحه غلغله در شش جهت فکند

هم گریه بر ملایک هفت آسمان فتاد

هرجا که بود آهویی از دشت پا کشید

هرجا که بود طایری از آشیان فتاد

شد وحشتی که شور قیامت به باد رفت

چون چشم اهل بیت بر آن کشتگان فتاد

هرچند بر تن شهدا چشم کار کرد

بر زخم های کاری تیغ و سنان فتاد

ناگاه چشم دختر زهرا در آن میان

بر پیکر شریف امام زمان فتاد

بی اختیار نعره ی هذا حسین زود

سر زد چنانکه آتش ازو در جهان فتاد                      

                               پس با زبان پر گله آن بضعةالرسول                        

                               رو در مــدینه کـرد که یا ایهاالرسول


                    بند نهم


این کشته ی فتاده به هامون حسین توست

وین صید دست و پا زده در خون حسین توست

این نخل تر کز آتش جان سوز تشنگی

دود از زمین رسانده به گردون حسین توست

این ماهی فتاده به دریای خون که هست

زخم از ستاره بر تنش افزون حسین توست

این غرقه محیط شهادت که روی دشت

از موج خون او شده گلگون حسین توست

این خشک لب فتاده دور از لب فرات

کز خون او زمین شده جیحون حسین توست

این شاه کم سپاه که با خیل اشک و آه

خرگاه زین جهان زده بیرون حسین توست

این قالب طپان که چنین مانده بر زمین

شاه شهید ناشده مدفون حسین توست                      

                               چون روی در بقیع به زهرا خطاب کرد                      

                               وحش زمین و مرغ هـــوا را کباب کرد


               بند دهم


کای مونس شکسته دلان حال ما ببین

ما را غریب و بی کس و بی آشنا ببین

اولاد خویش را که شفیعان محشرند

در ورطه ی عقوبت اهل جفا ببین

در خلد بر حجاب دو کون آستین فشان

واندر جهان مصیبت ما بر ملا ببین

نی ورا چو ابر خروشان به کربلا

طغیان سیل فتنه و موج بلا ببین

تن های کشتگان همه در خاک و خون نگر

سرهای سروران همه بر نیزه ها ببین

آن سر که بود بر سر دوش نبی مدام

یک نیزه اش ز دوش مخالف جدا ببین

آن تن که بود پرورشش در کنار تو

غلطان به خاک معرکه ی کربلا ببین                    

                                 یا بضعةالـــرســـــــول ز ابن زیـاد داد                   

                                 کو خاک اهـل بیت رســالت به باد داد


              بند یازدهم


خاموش محتشم که دل سنگ آب شد

بنیاد صبر و خانه ی طاقت خراب شد

خاموش محتشم که ازین حرف سوزناک

مرغ هوا و ماهی دریا کباب شد

خاموش محتشم که ازین شعر خون چکان

در دیده ی اشک مستمعان خون ناب شد

خاموش محتشم که ازین نظم گریه خیز

روی زمین به اشک جگرگون کباب شد

خاموش محتشم که فلک بس که خون گریست

دریا هزار مرتبه گلگون حباب شد

خاموش محتشم که بسوز تو آفتاب

از آه سرد ماتمیان ماهتاب شد

خاموش محتشم که ز ذکر غم حسین

جبریل را ز روی پیامبر حجاب شد                   

                              تا چرخ سفله بود خطایی چنین نکرد                   

                             بر هیچ آفـــریده جفـــایی چنین نکرد


               بند دوازدهم


ای چرخ غافلی که چه بیداد کرده ای

وز کین چه ها درین ستم آباد کرده ای

بر طعنت این بس است که با عترت رسول

بیداد کرده خصم و تو امداد کرده ای

ای زاده زیاد نکرده است هیچ گه

نمرود این عمل که تو شداد کرده ای

کام یزید دادهای از کشتن حسین

بنگر که را به قتل که دلشاد کرده ای

بهر خسی که بار درخت شقاوتست

در باغ دین چه با گل و شمشاد کرده ای

با دشمنان دین نتوان کرد آن چه تو

با مصطفی و حیدر و اولاد کرده ای

حلقی که سوده لعل لب خود نبی بر آن

آزرده اش به خنجر بیداد کرده ای                     

                                ترسـم تو را دمی که به محشر برآورند                        

                                از آتش تــو دود بــه محشــــــر درآورند

                       

                             *************

                 

        

       مقبره ی محتشم كاشاني

 

    سنگ مزار محتشم كاشاني

 




 

 

 محمد حسین غروی اصفهانی- کمپانی

  (1296 هجری قمری- کاظمین/ 1361 هجری قمری-نجف)   آرامگاه: نجف اشرف

 

        ترکیب بند عاشورایی

               (شانزده بند)

           

              بند یکم

 

بسیط روی زمین باز بساط غم است

محیط عرش بر ین دایره  ماتم است

باز چرا مهر و ماه تیره چه شمع عزاست

باز چرا دود آه تا فلک اعظم است

ماتم جانسوز کیست گرفته آفاق را

که صبح روی جهان تیره چه شام غم است

شور حسینی است باز که با دو صد سوز و ساز

نه در عراق و حجاز در همه ی عالم است

به حلقه ماتمش سدره نشین نوحه گر

بزیر بار غمش قامت گردون خم است

ز شور خیل ملک دل فلک بی قرار

دیده ی انجم اگر خون بفشاند کم است

داغ جهانسوز او در دل دیو و پریست

نام غم اندوز او نقش گل آدم است

عزای سالار دین ،دلیل اهل یقین

سلیل عقل نخست ،سلاله ی عالم است

                                     خزان گل زار دین ماه محـــرم بود

                                      در او بهــار عزا هماره خـــرم بود

 

                بند دوم

 

«درحال تكميل ميباشد»

                                              ****************

                                                                                                                                




   

         ابیات پایانی بند شصت و هفت از یکصد بند

 

      در اهل بيت،عشق حسيني اگر نبود       مي ماند ني كبيري از ايشان و ني صغير

      آري به عشـق زيست توان كرد در بلا       شـــاهــد به مدعاسـت اســـيران كـــربلا

 

     

                                                                                          عصر عاشورا از آثار فاخر و نفيس استاد محمود فرشچيان




درباره وبلاگ

شاعر و اديب وارسته،نویسنده ی توانا محمد اميدي متخلص به عاصم، روز جمعه نهم آبان 1269 هجري شمسي مصادف با هفدهم ربیع الاول 1308 هجری قمــری ولادت با سعادت خاتم پيامبران حضرت محمد(ص) در شهر زنجان چشم به جهان گشود. اولين شعر جدايي را در سوگ مادر در يازده سالگي سرود عاصم زنجاني از قريحه فوق العاده بالا و طبع نغز و روان برخوردار بوده كه به عينه در سروده هايش قابل رويت است اشعارش در قالب غزل - قصيده - مثنوي - رباعي و دوبيتي سروده شده و با وجود فرط عشق و علاقه و ارادت به پیشگاه پيامبر عظيم الشان اسلام حضرت محمد مصطفي (ص) و خاندان مطهرش بالاخص سالار شهيدان حضرت ابا عبدالله الحسين(ع)،عظمت و اوصاف آن بزرگواران را به زیبا ترین و شيواترين وجه ممکن در سروده هایش به تصویر کشیده است.از آثار برجسته مي توان به مجموعه ي صبح بهار، يكصد بند عاشورايي، ابربهار، يكصد هشتاد و هفت بند عاشورايي (به زبان آذري) كه در سطح خود بي نظير مي باشد اشاره نمود. عاصم زنجاني در بيست و ششم اسفند ماه 1349 هجري شمسي در سن هشتاد سالگي با شوق ديدار معبود، دار فاني را وداع نمود. روحش شاد و نامش همــواره گــرامي بــاد. _____________________________ _____________________________ _____________________________ استفـاده از مطالب اين وبلاگ با ذكر منبع بلامانع ميباشد. _____________________________
موضوعات
آخرین مطالب
پيوندها
 
 
 
💬 نظرات کاربران
💬ثبت نام کاربران
💬ورود کاربران